Qachon bolalar nevrologiga murojaat qilish kerak: e’tibordan chetda qoldirib bo‘lmaydigan 7 ta belgi

Bola sog‘ligi- butun oilaning baxtli kelajagiga kalitdir.

Ammo bolalarda ko‘plab nevrologik buzilishlar dastlab aniq ko‘rinmasligi mumkin. Ortiqcha xavotir, injiqlik, nutqning kechikishi- ota-onalar buni vaqtinchalik deb o‘ylashadi. Biroq shunday belgilar borki, ular darhol mutaxassis maslahatini talab qiladi.

Ushbu maqolada bolalar nevropatologiga qachon murojaat qilish kerakligi, qanday simptomlarga e’tibor berish lozimligi va bolaning rivojlanishida muhim lahzani qanday boy bermaslik haqida so‘z yuritamiz.

👶 Kim bu- bolalar nevropatologi

Bolalar nevropatologi- bu bolalarda markaziy va periferik asab tizimi kasalliklarini davolash bilan shug‘ullanuvchi shifokor. U nutq, harakat, xotira, uyqu, diqqat va emotsional holat bilan bog‘liq buzilishlarni aniqlashga yordam beradi.

Bolalar nevropatologiga murojaat qilish lozim, agar:

• bola rivojlanishda va nutqda ortda qolayotgan bo‘lsa;
• ismiga javob bermasa;
• yaxshi uxlamasa yoki tez-tez isterik holatlar kuzatilsa;
• ko‘z bilan aloqa qilmasa yoki tutqanoqlar (sudorogi) bo‘lsa.

📍 Nega kechiktirmaslik muhim

Bolaning miyasi 7 yoshgacha faol rivojlanadi. Buzilishlar qanchalik erta aniqlansa, ularni to‘g‘rilash shunchalik oson bo‘ladi. Masalan, 2–3 yoshda o‘z vaqtida terapiya bilan nutq rivoji bo‘yicha yaxshi natijalarga erishish mumkin. Ammo 6–7 yoshda bu ancha murakkab bo‘ladi.

Shuning uchun quyidagi belgilarni kuzatsangiz, hatto bittasi bo‘lsa ham, bolalar nevropatologiga borishni ortga surmang.

⚠️ Bolalar nevropatologiga murojaat qilish kerak bo‘lgan 6 belgi

1. Bola gapirmaydi

Agar bola 2 yoshda:

• oddiy so‘zlarni aytmasa («mama», «dada», «ber»);
• ismiga javob bermasa;
• buyumlarni ko‘rsatmasa;
• katta yoshdagilarning so‘zlariga qiziqmasa;
• ko‘z bilan aloqa qilmasa – bu nutq rivojlanishidagi kechikish, autizm yoki diqqat yetishmovchiligi belgilari bo‘lishi mumkin.

2. Tez-tez isterik holatlar va asabiylik

Har bir bola injiq bo‘lishi mumkin. Ammo agar:

• isterik holatlar kuniga bir necha marta bo‘lsa;
• bola o‘zini o‘zi tinchita olmasa;
• hatto o‘ziga nisbatan tajovuz bo‘lsa;
• shovqin, yorug‘lik, teginishga chiday olmasa-
• bu haqida jiddiy o‘ylash kerak. Ortiqcha qo‘zg‘aluvchanlik ko‘pincha nevrologik sabablar bilan bog‘liq.

3. Uyqu buzilishi

Uyqudagi muammolar- muhim simptomdir. Quyidagi holatlarda shifokorga murojaat qiling:

• bola kechasi yig‘lab uyg‘onsa;
• 9 soatdan kam uxlasa;
• uxlab qolishi qiyin bo‘lsa;
• baland tovush yoki qichqiriqdan irg‘ib uyg‘onsa.

Uyqu miya rivojiga ta’sir qiladi. Uyqu yetishmovchiligi histerik holatlar, o‘sishning sekinlashuvi va diqqat muammolariga olib kelishi mumkin.

4. Harakat faoliyati kechikishi

Bola quyidagi muhim bosqichlardan qanday o‘tayotganini tekshiring:

• 3 oylikda- boshini tutmaydi;
• 6 oylikda- ag‘darilmaydi;
• 9 oylikda- suyanchiqsiz o‘tirmaydi;
• 12 oylikda- oyoqqa turmaydi va qadam qo‘ymaydi.

📅 Hatto bitta og‘ish bo‘lsa ham, bu tekshiruv uchun asosdir.

5. Ixtiyorsiz harakatlar va tiklar

Takrorlanuvchi qaltirashlar, ko‘z qisish, hirqiroq tovushlar quyidagilar belgisi bo‘lishi mumkin:

• tiklar;
• Turett sindromi;
• nevrozlar;
• giperkinezlar.

💬 Ayrim hollarda bolalar o‘zlari bu harakatlarni qilayotganini sezmaydi. Ota-onalar kuzatishi va takrorlanishni belgilashi muhim.

6. Tutqanoqlar, hushdan ketish, ko‘zlarni ag‘darish

Agar tutqanoq hatto bir marta bo‘lsa ham- bu tekshiruv uchun asosdir.

🚨 Ayniqsa, quyidagi hollarda darhol shifokorga boring:

• bolada hushdan ketish holatlari bo‘lgan bo‘lsa;
• ko‘zlarni ag‘darish va ong yo‘qolishi kuzatilgan bo‘lsa;
• qo‘l-oyoq qaltirashi, ayniqsa uyquda.

🩺 Kimlar rejali tekshiruvdan o‘tishi kerak

Hatto shikoyatlar bo‘lmasa ham, quyidagi bolalarga nevropatolog kerak:

• muddatidan oldin tug‘ilgan;
• tug‘ruq vaqtida gipoksiya yoki asfiksiya bo‘lgan;
• onada homiladorlik og‘ir kechgan bo‘lsa;
• oilada nevrologik kasalliklar kuzatilgan bo‘lsa.

💡 Toshkentda bolalar nevropatologini qanday tanlash kerak

Tanlovda quyidagilarga e’tibor bering:

• shifokorning ish tajribasi;
  
• diagnostika uskunalarining mavjudligi;
  
• boshqa ota-onalarning fikrlari;
  
• EEG, MRT bor-yo‘qligi.

🧪 Qabulda shifokor nima qiladi

Odatda qabul 30 dan 60 daqiqagacha davom etadi. Bu vaqt ichida shifokor:

• Ota-ona va bola bilan suhbatlashadi.
  
• Asosiy reflekslarni tekshiradi.
  
• Xulq-atvor va rivojlanishni baholaydi.
  
• Zarurat bo‘lsa EEG, neyrosonografiya yoki MRT tayinlaydi.
  
• Terapiya yoki kuzatuv rejasini tuzadi.

✅ Xulosa

Qachon bolalar nevropatologiga murojaat qilish kerakligini bilish- bu bolani vaqtida himoya qilish deganidir. Yaxshisi- shifokorga borib, hammasi joyida ekaniga ishonch hosil qilish, muhim belgini o‘tkazib yuborishdan ko‘ra afzal.